Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP) należy do najbardziej obawianych chorób zakaźnych u kotów. W tym artykule zebraliśmy najważniejsze informacje na temat FIP u kotów, wyjaśniamy, jak możesz chronić swojego kota przed zachorowaniem na FIP oraz jakie istnieją możliwości leczenia.
© Konstantin Aksenov / stock.adobe.com
FIP występuje zazwyczaj u kotów poniżej drugiego roku życia lub powyżej czternastego roku życia.
Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów, w skrócie FIP, jest zakaźną chorobą wirusową u kotów, która często przebiega z zapaleniem otrzewnej. Przyczyną tej choroby kotów jest mutacja koronawirusa kotów (FCoV).
Dawniej FIP uważano za pewny wyrok śmierci dla chorych kotów. Jednak lekarze weterynarii na całym świecie intensywnie poszukiwali skutecznych leków przeciwko tej dotąd śmiertelnej chorobie. Obecnie istnieją obiecujące możliwości leczenia.
Omawiając przyczyny choroby FIP u kotów, należy najpierw wyraźnie odróżnić zakażenie FCoV od zakaźnego zapalenia otrzewnej kotów.
FCoV jest wśród kotów bardzo rozpowszechniony. Zwierzęta zarażają się poprzez kontakt z kałem, śliną i wydzieliną z nosa, ale także przez skażone przedmioty. Często dochodzi również do przeniesienia wirusa z matki na kocięta. Dopiero w wyniku mutacji zakażenie koronawirusem może przekształcić się w FIP u kotów.
Przy okazji: ludzie nie zarażają się koronawirusem kotów, natomiast duże koty już tak.
U zdrowych kotów z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym organizm najwyraźniej potrafi zapobiec mutacji FCoV do FIP.
Jeśli jednak układ odpornościowy kota jest osłabiony, nie jest w stanie skutecznie kontrolować wirusa. Dlatego na FIP chorują przede wszystkim koty w wieku od sześciu miesięcy do dwóch lat oraz koty powyżej 14. roku życia .
Kolejnym czynnikiem ryzyka jest wspólne przebywanie wielu kotów na małej przestrzeni. Koty wielokrotnie zarażają się nawzajem. Zwiększa się więc nie tylko liczba wirusów w organizmie kota, ale także prawdopodobieństwo mutacji wirusa.
Tak jak koronawirus kotów jest bardzo zaraźliwy, tak mało prawdopodobne jest zakażenie jego zmutowaną postacią powodującą FIP. Jeśli jeden kot w gospodarstwie domowym jest FIP-dodatni, nie oznacza to automatycznie, że wszystkie pozostałe również się zakażą. Mimo to chorego kota należy odseparować od innych zwierząt w domu.
Również w przypadku objawów należy odróżnić zakażenie stosunkowo niegroźnym koronawirusem od objawów choroby FIP. Ponadto choroba przebiega w dwóch fazach.
W pierwszej fazie choroby chore koty wykazują raczej niespecyficzne objawy, takie jak:
Początkowo objawy te ustępują. Po pewnym czasie pojawiają się jednak objawy drugiej fazy.
W drugiej fazie wyróżnia się postać wysiękową i suchą FIP:
Najważniejsze objawy FIP w skrócie:
© Todorean Gabriel / stock.adobe.com
Badanie kliniczne oraz status szczepień kota dostarczają pierwszych wskazówek diagnostycznych. W przypadku podejrzenia zakaźnego zapalenia otrzewnej kotów lekarz weterynarii zleca dalsze badania.
Warto wiedzieć: nie istnieje jednoznaczny test pozwalający potwierdzić FIP u kotów. Diagnostyka przypomina raczej układanie puzzli z wielu elementów. Gdy zbierze się wiele wskazówek, zakażenie jest bardzo prawdopodobne.
Przez długi czas FIP u kotów uznawano za chorobę nieuleczalną. Dziś istnieją jednak możliwości leczenia chorych kotów, na przykład z użyciem leku przeciwwirusowego GS-441524. Jest to inhibitor proteazy, który potrafi niszczyć wirusy.
GS-441524 może być podawany m.in. w postaci tabletek lub w formie zastrzyków (remdesiwir). Pierwsze badania wykazują skuteczność leczenia na poziomie 80–90%. W badaniu Uniwersytetu Ludwika Maksymiliana w Monachium udało się wyleczyć wszystkie 18 leczonych kotów. Dalsze badania długoterminowe muszą pokazać, czy możliwe jest trwałe wyleczenie.
GS-441524 nie jest jeszcze dopuszczony jako lek weterynaryjny. Apteki mogą jednak sporządzać leki recepturowe dla kotów. Od 2026 roku właściciele kotów w wielu krajach europejskich mogą w ten sposób legalnie uzyskać remdesiwir i GS-441524.
Poniższa tabela pokazuje, gdzie i w jaki sposób dostępny jest GS-441524. Dla remdesiwiru obowiązują częściowo inne zasady. Lekarz weterynarii udzieli Ci szczegółowych informacji.
| Kraj | Dostęp |
| Wielka Brytania, Portugalia | legalnie dostępny na receptę w wyspecjalizowanych aptekach |
| Francja | produkowany jako lek recepturowy przez specjalne apteki i wysyłany na terenie UE |
| Niemcy | import z Francji na receptę weterynaryjną dostęp poprzez badania kliniczne lub kaskadę stosowania (użycie leków dla ludzi) |
| Szwajcaria | produkowany jako lek recepturowy przez specjalne apteki |
| Niderlandy | dostęp poprzez badania kliniczne lub wyspecjalizowane apteki |
| Belgia | import z Francji na receptę weterynaryjną |
Ponieważ dostęp do GS-441524 i remdesiwiru w Europie przez długi czas był utrudniony, w internecie pojawiły się strony sprzedające nieautoryzowane leki. Aby zapewnić swojemu kotu najlepsze możliwe leczenie z użyciem wysokiej jakości substancji czynnych, należy od tego zdecydowanie się powstrzymać i leki kupować wyłącznie za pośrednictwem lekarza weterynarii i w legalnych aptekach.
Jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatów, lekarz weterynarii może zastosować działania wspomagające, o ile stan kota na to pozwala. Możliwa jest na przykład terapia objawowa z użyciem leków przeciwzapalnych oraz leków hamujących układ odpornościowy (immunosupresyjnych), które mogą poprawić jakość życia chorego kota.
Zakażenie koronawirusem kotów zazwyczaj przebiega łagodnie, dlatego rokowanie jest dobre. Jeśli jednak dochodzi do mutacji wirusa i rozwoju FIP, szanse na wyleczenie przy zastosowaniu nowego leku są wysokie. W przypadku nieleczonej FIP długość życia chorych kotów wynosi do jednego roku.
Dobra wiadomość: w pewnych okolicznościach można zapobiegać zakaźnemu zapaleniu otrzewnej kotów. Zmniejszenie presji zakażenia można osiągnąć poprzez
Całkowite wyeliminowanie ryzyka zakażenia koronawirusami nie jest jednak możliwe. Jeśli w domu kot już choruje na FIP lub zmarł z tego powodu, należy dokładnie posprzątać i zdezynfekować mieszkanie. Ponadto warto odczekać co najmniej trzy miesiące przed adopcją nowego zwierzęcia.
Istnieje możliwość zaszczepienia kota przeciwko FIP od 16. tygodnia życia przez błonę śluzową nosa. Lokalna odporność ma zapobiegać wnikaniu wirusa przez błony śluzowe do górnych dróg oddechowych.
Szczepienie ma sens tylko u zwierząt, które jeszcze nie są zakażone koronawirusem kotów. Ponadto nie wiadomo, jak długo utrzymuje się odporność. Ponieważ szczepionka jest wśród lekarzy weterynarii kontrowersyjna, warto skonsultować się w tej sprawie szczegółowo.
Porozmawiaj ze swoim lekarzem weterynarii również o GS-441524 i remdesiwirze. Dzięki temu masz dużą szansę wykorzystać wszystkie dostępne możliwości w walce z FIP u swojego kota i zapewnić mu najlepsze leczenie.
Od kilku lat wspiera Magazyn zooplus swoim bogatym doświadczeniem. Już w 2009 roku została licencjonowaną lekarką weterynarii i obecnie prowadzi mobilną praktykę dla małych zwierząt w aglomeracji Monachium.
Czy istnieje piękniejszy odgłos niż mruczenie kota? Dla jego oddanego opiekuna zapewne nie. Koty mruczą, kiedy czują się dobrze – i to uczucie przenoszą również na swojego człowieka. Jednak koty mruczą także z innych powodów, na przykład, kiedy coś je boli lub odczuwają stres. Dlaczego koty mruczą i w jaki sposób produkują ten ciągły, motoryczny dźwięk?
