06 Listopad 2017 - Zaktualizowano 10 Kwiecień 2018

Pchły u psa

Artykuł napisany przez dr wet. Amelie Krause
Inwazja pcheł u psa

Czym jest pchła – opis i rozwój

Ponad 2 000 rodzajów pcheł pasożytuje na różnych gatunkach ssaków i ptaków. Psy paradoksalnie najczęściej padają ofiarą pchły kociej (Ctenocephalides felis), nieco rzadziej pchły psiej (Ctenocephalides canis), a czasami także gatunków Pulex irritans lub Pulex simulans (pchły ludzkie), Echidnophaga gallinacea (pchła kurza) lub Archaeopsylla erinacei (pchła atakująca jeże).

Pchła jest zaliczana do wtórnie bezskrzydłych owadów o kształcie ciała bocznie spłaszczonym. Osiąga wielkość od 1 do 6 mm i posiada bardzo silne i skoczne odnóża oraz kłująco-ssący narząd gębowy. Ubarwienie pchły to różne odcienie brązu, a jej pożywienie stanowi krew żywiciela.

Cykl rozwojowy pchły rozpoczyna się od jaja, pchła przechodzi przez trzy stadia larwalne, aż staje się poczwarką, a następnie dorosłym osobnikiem. Samice już kilka minut po osiedleniu się na żywicielu zaczynają podejmować jego krew, a po upływie od 24 do 48 h rozpoczynają składanie jaj. Pchła w ciągu swojego życia, trwającego od 50 do 100 dni, składa średnio 30 jaj dziennie. Zazwyczaj robi to w czasie, kiedy pies odpoczywa, wobec czego część jaj spada na jego legowisko lub w inne miejsca, gdzie zwierzę często przebywa. W ciągu kilku dni z jaja wykluwa się larwa, rozwija się dwukrotnie liniejąc i pędząc kokony, w których dojrzewa do postaci poczwarki. Larwy odżywiają się materiałem komórkowym oraz odchodami dorosłych pcheł z częściowo strawionej krwi żywiciela. Poczwarka staje się dorosłym osobnikiem i tak szybko, jak to tylko możliwe, zasiedla kolejnego psa. W niekorzystnych warunkach, na przykład przy zbyt niskich temperaturach, poczwarka może przeżyć w kokonie nawet do 50 dni. W warunkach idealnych cały cykl od złożenia jaja do dojrzałego osobnika trwa od 2 do 4 tygodni. Dorosłe pchły kocie i psie są na stałe przywiązane do swojego żywiciela, czasami zmieniają żywiciela, jednak nigdy nie pozostają zbyt długo w środowisku. Młodsze stadia pchły (jajo, postać larwalna i poczwarka) żyją z kolei w otoczeniu, larwy chowają się w zakamarkach, na przykład pod poduszkami lub dywanami czy też w szczelinach w podłodze.

Psy mogą przynieść pchły do domu po kontakcie z innymi zwierzętami. W pomieszczeniach mieszkalnych panują warunki zdecydowanie sprzyjające rozwojowi i szybkiemu rozmnażaniu się pcheł. Pchła kocia, najczęściej występujący gatunek, nie jest wybredna przy wyborze żywiciela: odnotowano, że osiedla się na osobnikach ponad 50 gatunków zwierząt, jak również na człowieku.

Objawy inwazji pcheł

Pogryzienie przez pchłę objawia się przede wszystkim swędzeniem i miejscowymi reakcjami skórnymi, często czerwonymi punktami z jasną otoczką. Silniejsze reakcje to większe krosty czy strupy. Ciągłe drapanie i podgryzanie swędzących miejsc przez psa może spowodować wypadanie sierści w tych miejscach, a także doprowadzić do egzemy wysiękowej lub ropnej. Pchły do zasiedlania preferują obszary uszu, pleców, nasady ogona i brzucha, a także wewnętrzne części ud psa. Jednak inwazja pcheł u psa może przebiec także zupełnie niezauważona, bezobjawowo.

Po inwazji pcheł u psa może pojawić się także alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS), nadwrażliwość wywoływana przez alergeny w ślinie pchły. APZS zalicz się do najczęściej występujących alergicznych chorób skórnych u psów. Wystarczy jedno ugryzienie przez pchłę, by wywołać u psa silny swąd.

W przypadku zmasowanej inwazji pcheł u szczeniąt i psów, które cierpią dodatkowo na choroby skórne, może dojść do niedokrwistości (anemii). Dzieje się tak na skutek niedoboru krwi, który wynika z wysysania jej przez pchły. Pchły mogą poza tym przenosić na psy tasiemca Dipylidium caninum, czyli tak zwanego tasiemca psiego.

Diagnoza

Przy silnej inwazji pchły na ciele psa są dostrzegalne gołym okiem. Także objawy kliniczne, takie jak ukąszenia czy zaczerwienienia w preferowanych przez pchły miejscach mogą wskazywać na inwazję. Możesz użyć specjalnego grzebienia do wyczesywania pcheł i spróbować wyczesać je lub ich ekskrementy. Jak odróżnić pchle ekskrementy od innych zabrudzeń na sierści psa? Strząśnij nieczystości z grzebienia na białą kartkę papieru lub papierowy ręczniczek i zwilż je wodą. Jeśli biały materiał zabarwi się na czerwono, to owe nieczystości są prawdopodobnie właśnie pchlimi odchodami, zawierającymi wyssaną ze zwierzęcia krew. Czasami w sierści pupila znaleźć można także jaja lub larwy pcheł, te dają się wykryć pod mikroskopem.

Trudniejsza do zdiagnozowania jest natomiast wyżej wspomniana alergia na pchlą ślinę, ponieważ w przypadku tego schorzenia nierzadko nie znajdzie się w sierści ani pchły, ani jej odchodów. Wskazówkami mogą być symptomy typowe dla APZS oraz miejsca zmian skórnych. Jednak przy stawianiu diagnozy uwzględnione zostać muszą także inne alergie czy też pasożyty. Przy podejrzeniu alergicznego pchlego zapalenia skóry dermatolodzy stosują najczęściej terapię diagnostyczną farmaceutykami lub testy śródskórne.

Leczenie inwazji pcheł

W leczeniu inwazji pcheł u psa koniecznie jest podjęcie kilku środków. Dorosłe pchły na ciele psa muszą zostać unicestwione. Pomogą w tym odpowiednie preparaty, tabletki lub spreje, które można otrzymać u weterynarza. Dodatkowo powinno się zwalczyć także młodsze stadia rozwojowe pcheł. Oznacza to, że całe otoczenie, w którym znajdował się pies, musi zostać zdezynfekowane. Uwzględnić należy zwłaszcza szczeliny w podłodze, spody dywanów i inne zaciemnione zakamarki, ponieważ właśnie w takich miejscach najchętniej zagnieżdżają się larwy pcheł. Koce i poduszki należy uprać, podłogi umyć, dywany i tapicerkę samochodową dokładnie odkurzyć. Woreczek z kurzem powinien zostać niezwłocznie zutylizowany lub zamrożony. Po czyszczeniu zaleca się zastosowanie środków owadobójczych, które zakupić można w sklepach zoologicznych lub w przychodniach weterynaryjnych.

Ponieważ pchły mogły zasiedlić także inne zwierzęta, z którymi zainfekowane zwierzę miało kontakt, zaleca się skontrolowanie i leczenie również tych zwierząt.

Pchły są nosicielami tasiemca Dipylidium caninum, czyli tak zwanego tasiemca psiego, dlatego w trakcie leczenia inwazji pcheł zaleca się także przeprowadzenie odrobaczania.

Zapobieganie

By zapobiec inwazji pcheł, możesz profilaktycznie stosować przeróżne środki, polecone Ci przez lekarza weterynarii. Przykładowo możesz sięgnąć po preparat Bob Martin Spot On, proszek Luposan lub obrożę przeciw insektom Bob Martin.

Zwłaszcza psy cierpiące na APZ powinny być regularnie zabezpieczane przed atakiem pcheł, ponieważ u nich zaledwie jedno ugryzienie pojedynczej pchły może wywołać bardzo przykre i rozległe objawy.

Najczęściej czytane

Kastracja psa

Kastracja psa jest ważnym i trudnym tematem dla właściciela. Czym różni się kastracja od sterylizacji? Jakie są wady i zalety tych zabiegów?