Od kilku lat ambystoma meksykańska, zwana salamandrą meksykańską lub aksolotlem meksykańskim, stanowi prawdziwy trend pośród akwariowych zwierząt domowych. Jej przyjacielski wygląd i wyraziste kolory sprawiają, że zwraca na siebie uwagę i jest ozdobą akwarium. Pomimo domniemanej egzotyki aksolotle meksykańskie są stosunkowo łatwe w pielęgnacji – z lektury poniższego artykułu dowiesz się wszystkiego o tym uroczym stworzonku.
© Micha / stock.adobe.com
Nie tylko wygląd aksolotla jest niezwykły, ale także jego pochodzenie.
Aksolotl (Ambystoma mexicanum) to szczególny gatunek wśród płazów: Żyje głównie pod wodą i pozostaje w stanie larwalnym przez całe życie. Zamiast przejść metamorfozę, rozmnaża się w formie larwalnej.
Inną zadziwiającą cechą tego zwierzęcia jest odrastanie narządów i kończyn. Jeśli noga zostanie oderwana, po pewnym czasie całkowicie odrasta. Nawet skrzela mogą się zregenerować.
Aksolotl nie jest sztucznie wykreowanym gatunkiem, ale faktycznie występuje w naturze. Alexander von Humboldt odkrył pierwszy okaz w Meksyku na początku XIX wieku i przywiózł go do Europy.
Dorosły aksolotl mierzy od 23 do 28 centymetrów długości. Zwierzęta te mogą również osiągać rozmiary od 30 do 40 centymetrów. Jednak takie okazy są raczej rzadkie.
W oczy rzucają się jego małe, ciemne oczy, smukłe przednie łapy oraz ogon w kształcie wiosła, dzięki któremu zwierzę porusza się w wodzie.
To, co sprawia, że aksolotl jest tak popularny jako zwierzę domowe, to nie tylko jego płaska głowa z szerokim pyskiem. Najbardziej charakterystyczną cechą wyglądu aksolotla jest jednak fakt, że sprawia wrażenie, jakby nieustannie się uśmiechał. W połączeniu z ciemnymi oczami przypominającymi kropki, wygląda wyjątkowo uroczo i bardzo przyjaźnie.
Płeć aksolotli można odróżnić na podstawie krzywizny kloaki. U samców kloaka lekko wystaje, u samic jest płaska.
© Micha / stock.adobe.com
W ciągu ostatniego stulecia wyhodowano różne kolory aksolotli. W akwariach spotkamy na przykład liczne aksolotle albinosy. Inni przedstawiciele gatunku występują głównie w ciemnym, czarnym lub szarym kolorze.
Klasyczne aksolotle żyjące na wolności mają szaro-czarne ubarwienie. Istnieje również szereg ubarwień, które pochodzą głównie z hodowli. Biało-beżowe, złote i cętkowane to popularne kolory dla zwierząt domowych.
Dziki aksolotl jest ubarwiony nieco nietypowo. Jego skóra ma kolor jasnoszary i jest nakrapiana ciemnymi plamami. Charakterystyczne zewnętrzne skrzela umieszczone po bokach głowy są puszyste i rozgałęzione, i mają kolor od różowego do czerwonego.
Aksolotle w kolorze miedzi są stosunkowo rzadkie. Jeszcze rzadszy jest axant axolotl, który bywa całkowicie pozbawiony koloru i wydaje się przezroczysty.
Istnieją również aksolotle, które występują w kolorze albinotycznym z metalicznym połyskiem, zwane „arlekinami”. W rzeczywistości jest to biała ryba, która ma pewne komórki, które mogą tworzyć pigmenty. Skutkuje to typową maską na twarzy w różnych formach.
Aksolotl czeka na pożywienie. Gdy tylko mniejszy skorupiak przepłynie obok, łowca atakuje. Zjada również bezkręgowce, takie jak larwy owadów i ikrę innych płazów. Nawet jego własne potomstwo i mniejsze ryby czasami trafiają do menu.
W przypadku hodowli domowej aksolotle karmi się larwami i owadami. Komary, dżdżownice i muchy to prawdziwa uczta dla tych płazów. Młodsze osobniki najlepiej karmić codziennie. Dorosłym osobnikom wystarczy dostarczać pokarm dwa razy w tygodniu.
Więcej informacji na temat żywego pokarmu znajdziesz w naszym artykule Karmienie ryb żywym pokarmem.
W naturze aksolotl żyje w chłodnej, bogatej w tlen wodzie słodkiej. Powinno to być jak najdokładniej odwzorowane w akwarium.
Temperatura wody powinna wynosić od 12°C do 20°C. Płazom nie szkodzi temperatura poniżej 10°C, jednak, gdy tylko wzrośnie powyżej 24°C, zwierzęta zaczynają w panice pływać po zbiorniku.
Im wyższa temperatura, tym bardziej stymulowany jest metabolizm zwierząt. Co więcej, w takim przypadku mogą pojawić się choroby, mogące prowadzić do śmierci.
Dno akwarium najlepiej wyłożyć drobnoziarnistym piaskiem. Zbyt duże kamienie mogą zostać łatwo połknięte i doprowadzić do śmiertelnej niedrożności jelit. Idealna wielkość ziaren dla płazów wynosi od jednego do trzech milimetrów.
Aksolotl czuje się jak w domu w twardej wodzie o wartości pH powyżej 7. Optymalne wartości pH wynoszą od około 7 do 7,5. Rozszerzony zakres dobrego samopoczucia wynosi od 6,5 do 8. Azotyny powinny być obecne w akwarium w ilości maksymalnie 0,5 grama na litr. W przypadku azotanów dopuszczalne jest 25 miligramów.
Jeśli woda jest zbyt miękka, zwierzęta mogą na krótki czas stracić swoje ubarwienie. Jest to w zasadzie nieszkodliwe, ale może powodować stres.
Wskazówka: Jeśli z kranu płynie tylko miękka woda, można ją wzbogacić dodatkowymi solami, takimi jak sód, potas i wapń.
Aksolotle mogą być trzymane zarówno pojedynczo, jak i w parach. Dla dwóch dorosłych osobników należy kupić większe akwarium.
Światło powinno być zawsze przyciemnione na czas karmienia, ponieważ aksolotle są stworzeniami nocnymi. Im więcej osobników chcesz trzymać w akwarium, tym większa musi być jego powierzchnia.
Jako zasadę można przyjąć następujące informacje dotyczące wielkości akwarium:
Na jednego aksolotla powinno przypadać od 50 do 80 litrów „przestrzeni” w wodzie. Wysokość zbiornika jest mniej ważna. Ważniejsze jest, aby akwarium miało odpowiednio dużą powierzchnię.
Samo akwarium powinno oferować wystarczającą ilość wolnej przestrzeni na dnie i kilka miejsc do schronienia, takich jak jaskinie i korzenie. Oświetlenie powinno być raczej słabe.
Filtr jest absolutną koniecznością przy hodowli aksolotli. Wykorzystuje on pompę wodną, aby zapewnić stałe wzbogacanie w tlen. Zewnętrzne filtry są idealne, ponieważ w zbiorniku znajduje się wówczas niewiele widocznej technologii. Gwarantują one również optymalne czyszczenie.
Niemniej istotne jest, aby nie dopuścić do zbyt dużego ruchu w wodzie, ponieważ może to spowodować stres u zwierząt.
Rośliny mogą znajdować się w akwarium z aksolotlami. Należy jednak stosować wytrzymałe gatunki, takie jak mikrozorium oskrzydlone, moczarka czy mchy. Dobrym wyborem mogą być również rośliny pływające. Zwierzętom nie przeszkadza lekkie zacienienie.
Aksolotle mogą być trzymane w akwarium z innymi przedstawicielami tego samego gatunku. Jednak nawet pomimo odrastających u tych zwierząt części ciała, nie należy wybierać dla nich agresywnych współlokatorów.
Płazy te rzadko dobrze dogadują się z innymi zwierzętami. Ryby nie są odpowiednie do socjalizacji z aksolotlami, ponieważ są postrzegane przez nie przede wszystkim jako pożywienie.
© Mircea Costina / stock.adobe.com
Aksolotle to bardzo wytrzymałe zwierzęta. Z reguły nawet poważne urazy nie są w stanie im zaszkodzić. Wynika to z faktu, że zwierzęta te potrafią się regenerować i odtwarzać narządy, w tym nawet części mózgu i serca.
Szczególnie niebezpieczne mogą być zbyt wysokie temperatury i wynikający z nich stres dla aksolotli, nadmierna cyrkulacja wody i zbyt wysokie wartości pH, które wpływają między innymi na to, ile amonu jest przekształcane w toksyczny amoniak.
Zawartość amoniaku wzrasta wraz ze wzrostem wartości pH. Jeśli jest on zbyt wysoki, ma toksyczny wpływ na zwierzęta i w dłuższej perspektywie prowadzi do ich śmierci. Dlatego ważne jest, aby zawsze sprawdzać wartość pH i utrzymywać ją w zakresie komfortowym dla aksolotli.
Innym zagrożeniem jest inwazja pasożytów. Nie jest to rzadkie w przypadku aksolotli, przy czym szczególnie małe pasożytnicze skorupiaki żyjące na skrzelach ryb mogą powodować poważne stany zapalne.
Orzęski wywołują groźne choroby tylko w przypadku naprawdę silnych inwazji. Odzwierciedla się to w ospałości i niechęci do jedzenia. Wiciowce natomiast mogą występować w jelicie grubym i powodować odkładanie się śluzu i odwarstwienie skóry u słabych zwierząt.
Za wszelką cenę należy unikać zarażenia pierwotniakami Ichtyosporea, które powodują powstawanie niegojących się po pęknięciu pęcherzy na skórze. Może to prowadzić do powstawania narośli. Nie opracowano jeszcze sposobu na pozbycie się tego pasożyta.
Aksolotle mogą dożyć zdumiewająco późnego wieku, jeśli są trzymane w środowisku odpowiednim dla gatunku: Średnia długość życia aksolotla wynosi około 15–20 lat. Znane są nawet zwierzęta, które osiągnęły wiek 25 lat. Minimalny wiek wynosi około ośmiu do dziesięciu lat.
Słowo „axolotl” pochodzi z azteckiego języka nahuatl. „Atl” oznacza „wodę”. „Xolotl” to jeden z azteckich bogów. W tłumaczeniu axolotl oznacza więc wodnego boga lub wodnego potwora.
Korzenie tego fascynującego stworzenia tkwią w jeziorach Meksyku. Można go znaleźć w wodach Xochimilco i Chalco w okolicach Mexico City. Zakłada się, że płazy ogoniaste żyły również w innych jeziorach na tym płaskowyżu, które od tego czasu wyschły.
Ich szczególne cechy mogą mieć coś wspólnego z wulkanicznym pochodzeniem regionu i jego systemami wodnymi. Obecnie w Xochimilco żyje tylko 0,3 zwierzęcia na kilometr kwadratowy. Preferują one zimną i wysoko natlenioną wodę, dlatego kolonizują głównie dno tych jezior. Żyjące na wolności osobniki są uważane za zwierzęta nocne.
Ponieważ nie występują nigdzie indziej na świecie, łatwo odnieść wrażenie, że mamy do czynienia ze stworzeniami z czasów prehistorycznych. Pewne jest to, że aksolotl jest bardzo starym zwierzęciem, które miało status świętego. Jednak czasami był również wykorzystywany jako pożywienie. Do dziś aksolotla można czasem znaleźć na meksykańskich targach rybnych.
Przy zakupie aksolotla warto wziąć pod uwagę kilka istotnych kwestii i przygotować się na związane z jego utrzymaniem koszty:
Koszt zakupu samego aksolotla jest stosunkowo umiarkowany. W zależności od gatunku i wieku zwierzęcia należy liczyć się z ceną od 100 do 200 złotych.
Pamiętajmy jednak, że główne wydatki związane z hodowlą aksolotla wynikają z wyposażenia i utrzymania akwarium. Odpowiedni zbiornik dla aksolotli kosztuje od 200 do 400 złotych.
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące aksolotla:
Hodowla aksolotli wymaga co prawda pewnej wiedzy i przygotowania, ale dla zaangażowanych opiekunów jest jak najbardziej możliwa. Ważne jest zapewnienie mu odpowiednich warunków wodnych oraz właściwej, zbilansowanej diety. Przy odpowiednim wyposażeniu i regularnej pielęgnacji aksolotle mogą być stosunkowo mało wymagające w utrzymaniu.
Aksolotle są znane ze swojej niezwykłej zdolności do regeneracji, która pozwala im odtwarzać utracone części ciała, takie jak kończyny, narządy, a nawet fragmenty mózgu. Ich wyjątkowy wygląd z charakterystycznymi zewnętrznymi skrzelami i szerokim „uśmiechem” sprawia, że są to fascynujące i niezwykle urocze stworzenia.
Aksolotle to nie zwierzęta do przytulania: Choć wyglądają niezwykle uroczo, nie należy ich dotykać bez potrzeby, głaskać ani brać na ręce, ponieważ ich delikatna skóra łatwo ulega uszkodzeniom, a kontakt może dodatkowo wywoływać stres. Jeśli jest to absolutnie konieczne (np. podczas sprawdzania, czy nie mają urazów, lub przenoszenia do innego akwarium), należy obchodzić się z nimi bardzo ostrożnie – chwytać czystymi, mokrymi dłońmi, a najlepiej użyć delikatnie siatki akwarystycznej. Dłuższy kontakt z powietrzem może być dla nich szkodliwy, dlatego takie sytuacje należy ograniczyć do absolutnego minimum.
Aksolotle mogą być dobrym wyborem dla osób początkujących, pod warunkiem że są gotowe dokładnie zapoznać się z potrzebami tych zwierząt i zapewnić im odpowiednie wyposażenie. Ważne jest, aby przyszli opiekunowie aksolotli mieli świadomość odpowiedzialności i byli gotowi poświęcić czas oraz środki na właściwą opiekę. Dla osób, które mają już doświadczenie w prowadzeniu akwarium, początki mogą być łatwiejsze.
| Nazwa: | Aksolotl (Ambystoma mexicanum) |
| Długość ciała: | 23–28 cm, rzadko do 40 cm |
| Długość życia: | ok. 15–20 lat |
| Warunki utrzymania: | zimna woda, akwarium gatunkowe |
| Socjalizacja: | nie łączyć z innymi gatunkami/rybami, samce często bywają nietolerancyjne |
| Akwarium: | Ważna odpowiednio duża powierzchnia dna. Dla 2–3 aksolotli ok. 160–200 l. |
| Temperatura wody: | 12°C–20°C |
| Parametry wody: | pH między 7 a 7,5 oraz maksymalnie 0,5 g/l azotynów i maksymalnie 25 mg/l azotanów |
| Pokarm: | larwy, owady, dżdżownice |
| Poziom trudności: | niewymagający |
| Cena: | 100–200 zł |
Zwierzęta towarzyszą jej odkąd pamięta – nie posiada prawie żadnego zdjęcia z dzieciństwa bez papużki falistej na głowie lub kota na kolanach. Od ponad dziesięciu lat pisze jako redaktorka na różne tematy, od ubezpieczeń zdrowotnych po posiadanie kota. Towarzyszy jej kotka Mimi, która jest najlepszym źródłem inspiracji dla wielu tekstów i zawsze wie, kiedy jest odpowiedni czas na przerwę w pisaniu.
