Szynszyle są małe i urocze. Za sprawą puchatego futerka, długich uszek i bujnego ogona te południowoamerykańskie zwierzęta od wielu lat pozyskują sobie rzesze miłośników na całym świecie. Czym jednak szynszyla różni się od świnki morskiej i królika oraz co sprawia, że jest tak wyjątkowa?
© Patryk / stock.adobe.com
Uszy wielkości głowy – typowe dla szynszyli!
Dorastająca do 45–55 centymetrów długości szynszyla znana jest z dużych uszu oraz wyjątkowo gęstego i delikatnego futra. Jej okrągłe jak kuleczki, paciorkowate oczy połyskują w ciemnym odcieniu.
Warto wiedzieć: Urocze oczy i uszy szynszyli są idealnie przystosowane do życia w ciemności. Dzięki nim świetnie widzą po zmroku i potrafią wychwycić nawet najcichsze dźwięki.
Obecnie zwierzęta te występują w wielu odmianach barwnych (np. białej, brązowej, szarej, czarnej) oraz ich kombinacjach (np. jednobarwnej, dwubarwnej, trójbarwnej). Charakterystyczny jest dla nich typowy wzór agouti, sprawiający, że szare futro zyskuje srebrzysty odcień. Cechą rozpoznawczą tej szaty są wyraźnie oddzielone kolorystycznie linie i strefy.
© Alexey Kuznetsov / stock.adobe.com
Istnieją dwa gatunki szynszyli: Szynszyla krótkoogonowa i długoogonowa. W ich obrębie występuje jednak jeszcze kilka podgatunków.
Wszystkie próby udomowienia szynszyli krótkoogonowych (trzymania ich jako zwierząt domowych) zakończyły się niepowodzeniem. Dlatego to szynszyle długoogonowe są przodkami naszych pupili domowych. Pierwotnie szynszyle żyły wyłącznie w surowych regionach Andów w Ameryce Południowej, na długo zanim ludzie sprowadzili je do Europy w celach hodowlanych.
Samice i samce szynszyli na pierwszy rzut oka prawie się nie różnią. Gdy jednak przyjrzymy się bliżej ich zewnętrznym narządom płciowym, przy odrobinie wiedzy można bez problemu odróżnić obie płcie.
U samic cewka moczowa i odbyt znajdują się tuż obok siebie (między nimi znajduje się ujście pochwy). U samca natomiast jest oddalona od odbytu o około jeden centymetr.
Szynszyle są bardzo towarzyskimi zwierzętami i na wolności żyją w dużych koloniach. W grupie znajdują ochronę i ciepło, gdy temperatura spada.
Warto wiedzieć: W razie zagrożenia szynszyla potrafi zrzucić futro! Jeśli jednak ta taktyka obronna zawiedzie, użyje innych środków. Dlatego, jeśli nasza szynszyla nie jest jeszcze oswojona z dotykiem, nie zdziwmy się, gdy będzie próbowała energicznie wyrwać się z naszych rąk, pomagając sobie łapkami.
Zanim zdecydujemy się na zakup szynszyli, warto wziąć pod uwagę kilka istotnych kwestii, aby zapewnić tym gryzoniom warunki utrzymania zgodne z ich naturalnymi potrzebami. Należy przede wszystkim pamiętać o tym, że ze względu na panujące u nas warunki klimatyczne szynszyle nie mogą być trzymane na zewnątrz.
Ponieważ szynszyle, jako doskonali skoczkowie i wspinacze, wymagają naprawdę dużej ilości ruchu, ich klatka powinna być odpowiednio przestronna. Ponadto zwierzęta te w naturalnym środowisku żyją w dużych skupiskach, dlatego także w klatce nie powinny być trzymane zupełnie same. Szynszyle są z natury aktywne nocą oraz powściągliwe wobec ludzi, co sprawia, że nie są odpowiednimi pupilami dla dzieci.
© yevgeniy11 / stock.adobe.com
Minimalny rozmiar klatki dla dwóch szynszyli to około trzy metry sześcienne, przy minimalnej wysokości 1,5 metra. Jeśli mamy więcej niż dwa osobniki, warto odpowiednio powiększyć klatkę. Każda kolejna szynszyla potrzebuje dodatkowo około 0,3–0,5 metra kwadratowego. Zasadniczo jednak, im większa klatka, tym lepiej będą się w niej czuły.
Należy również zwrócić uwagę, aby szynszyle nie były narażone na bezpośrednie działanie promieni słonecznych ani na przeciągi. W pomieszczeniu dla gryzoni nie powinno być także zbyt zimno (optymalna temperatura to ok. 15–21°C, a temperatura maksymalna to 28°C), a wilgotność powietrza powinna utrzymywać się poniżej 55%.
Abyśmy mogli cieszyć się spokojnymi nocami, a zwierzęta mogły w ciągu dnia odpoczywać bez zakłóceń, umieśćmy klatkę w osobnym pomieszczeniu. Ponieważ szynszyle uwielbiają się wspinać i obserwować otoczenie z wyższych poziomów, ich klatka powinna mieć kilka pięter.
Szynszyle potrzebują specjalnych elementów wyposażenia, które nawiązują do ich naturalnych zachowań. Chętnie korzystają z kryjówek, takich jak drewniane domki, tunele czy rurki. Podłoże, na przykład w postaci słomy, zapewnia miękkość i sprawdza się jako materiał izolacyjny.
W klatce powinny również znaleźć się gałęzie i patyki, które nasi podopieczni będą wykorzystywać do wspinania się i obgryzania. Kąpiel piaskowa jest dla szynszyli również bardzo ważna, ponieważ służy do czyszczenia futra i pomaga zredukować stres.
Jeśli szynszyle są oswojone, możemy pozwolić im zaczerpnąć świeżego powietrza na wybiegu na tarasie, balkonie lub w ogrodzie. Ważne jest jednak, aby wybieg był zabezpieczony przed drapieżnikami gęstą siatką. Druciana siatka powinna uniemożliwiać zwierzętom ucieczkę i być zaprojektowana tak, aby gryzonie nie mogły przegryźć jej zębami. Nie zapominajmy o zabezpieczeniu go także od góry!
Oczywiście szynszyle można wypuszczać na zewnątrz tylko wtedy, gdy pozwala na to pogoda. Dodatkowo istotne jest, aby również tutaj miały miejsce do schronienia oraz odpowiednią ochronę przed słońcem i wiatrem. Jeśli zwierzęta nigdy wcześniej nie przebywały na dworze, należy przyzwyczajać je do nowego otoczenia stopniowo.
Zasadniczo, pielęgnacja szynszyli nie jest mniej pracochłonna niż królików, świnek morskich i innych gryzoni. Ważne jest jednak regularne czyszczenie klatki oraz okresowe wymienianie piasku ze względów higienicznych. Pamiętajmy przy tym o czyszczeniu misek i pojników, ponieważ to właśnie tam szczególnie chętnie gromadzą się drobnoustroje chorobotwórcze.
Pielęgnacją futerka te małe zwierzaki zazwyczaj zajmują się same. Jeśli natomiast zauważymy, że nasi podopieczni tracą sierść lub pojawiają się w niej przerzedzenia, oznacza to, że coś niepokojącego dzieje się w ich organizmie. Często przyczyną bywa stres.
W przypadku problemów z wypadaniem sierści, sprawdźmy także wanienkę z piaskiem. Zwierzęta nie dbają w niej wyłącznie o futro. Jest to także miejsce, w którym rozładowują stres i agresję. Kluczowe jest, aby miały do niej stały dostęp i mogły korzystać z niej w spokoju, bez zakłóceń.
Wybierając piasek, nie decydujmy się na piasek dla ptaków, który zawiera bardzo szorstkie i ostre ziarenka. Kąpiel w nim bowiem szybko prowadzi do łamania sierści. Przy stosowaniu piasku dla szynszyli pomocna może być także zmiana na inny jego rodzaj.
W większych grupach szczególnie zwierzęta stojące niżej w hierarchii, które są uciskane przez pozostałe, częściej mają problemy z futrem. Jednak także osobniki trzymane pojedynczo często wyskubują sobie sierść z nudów. Dlatego dla tych bardzo ruchliwych, inteligentnych i aktywnych nocą zwierząt kilka godzin codziennego wybiegu, kontaktu z opiekunem oraz urozmaicone otoczenie są nie tylko korzystne dla kondycji sierści, ale wręcz niezbędne do życia.
Szynszyle jedzą wyłącznie pokarm roślinny, a po poniższe produkty sięgają szczególnie chętnie:
Siano powinno zajmować pierwsze miejsce w jadłospisie szynszyli i być dostępne bez ograniczeń przez całą dobę. Jest bogate w błonnik, przez co wspiera proces trawienia, a także niezbędne do prawidłowego ścierania zębów.
Dlatego tak ważna jest dobra jakość siana oraz jego właściwe przechowywanie. W klatce możemy zamontować kilka paśników, umieszczonych na różnych wysokościach.
Oprócz siana w zbilansowanej diecie szynszyli powinny znaleźć się rośliny łąkowe, takie jak kwiaty, zioła i trawy – zarówno w suszonej, jak i świeżej postaci. Ze względu na wrażliwy układ trawienny, nowo przybyłe do nas szynszyle należy stopniowo przyzwyczajać do nowych składników diety.
Na początku podawajmy świeżą zieleninę w małych ilościach i z czasem stopniowo zwiększajmy porcje. W okresie zmiany diety warto uważnie obserwować stan zdrowia szynszyli.
Owoce i warzywa często powodują u szynszyli silną biegunkę, dlatego nie powinny znajdować się w ich jadłospisie. Wynika to głównie z faktu, że w naturalnym środowisku szynszyle żywią się przede wszystkim ziołami i trawami. Drzewa owocowe w Andach są natomiast rzadkością. Jako przysmak można podawać im suszone warzywa lub owoce dzikiej róży.
Wiele popularnych karm suchych i granulatów zawiera niekorzystne składniki, takie jak cukier (melasa) lub zboża. Również w tym przypadku warto więc wybierać produkty wysokiej jakości i podawać je raczej sporadycznie. Nadwaga może bowiem prowadzić do chorób oraz obniżać jakość i długość życia zwierzęcia.
Woda jest niezbędna do życia dla wszystkich zwierząt domowych. Dlatego szynszyle muszą mieć przez cały czas dostęp do świeżej wody pitnej.
Odpowiednią karmę dla szynszyli znajdziesz w sklepie internetowym zooplus.
W naturalnym środowisku zwierzęta żyją około 10 do 15 lat, udomowione osobniki dożywają wieku 18 do 22 lat.
Podobnie jak inne gryzonie, szynszyle mają skłonność do problemów stomatologicznych, dlatego warto zadbać o odpowiednie ścieranie zębów.
Cena szynszyli zależy od różnych czynników, takich jak wygląd, wiek, płeć czy pochodzenie. Szynszyle sprzedawane przez doświadczonych hodowców są zazwyczaj droższe niż zwierzęta z prywatnych rąk lub ośrodków interwencyjnych.
W przypadku odmiany standard, która jest naturalnie występującym kolorem u szynszyli, cena waha się między 50 a 150 złotych. Ceny rzadszych odmian barwnych mogą sięgać kwot rzędu nawet 1000 złotych.
Szynszyle pochodzą z andyjskich regionów Ameryki Południowej. Panuje tam suchy, pustynny klimat z bardzo niewielką ilością opadów i niską wilgotnością powietrza. Podczas gdy szynszyle krótkogonowe żyją na wyższych wysokościach Andów (3 500–4 500 metrów n.p.m.), szynszyle długogonowe zamieszkują nieco niżej położone tereny (1 000–2 500 metrów n.p.m.).
Wraz z nadejściem dnia, te płochliwe zwierzęta znajdziemy śpiące w szczelinach skalnych, jaskiniach, norach lub pod gęstymi zaroślami. Ich aktywność zaczyna się wraz z zachodem słońca. Wyruszają wówczas na poszukiwanie pożywienia, które ze względu na warunki klimatyczne jest zazwyczaj ubogie w składniki odżywcze, a bogate w surowy błonnik. W naturze zwierzęta te odżywiają się korzeniami określonych gatunków kaktusów i ich kwiatami oraz nasionami krzewów, kwiatów i traw.
Wodę pobierają z porannej rosy, która osadza się na liściach i kaktusach. Po posiłku te znakomite skoczki oddają się swojej codziennej kąpieli piaskowej.
Przed zakupem szynszyli warto upewnić się, że możemy zapewnić tym wrażliwym na hałas zwierzętom warunki utrzymania i żywienie zgodne z ich potrzebami. Jeśli szczególne wymagania szynszyli nie stanowią dla nas przeszkody, mogą stać się oswojonymi i uroczymi zwierzętami domowymi. Niemniej, mimo gęstego futerka gryzonie te z całą pewnością nie sprawdzą się w roli przytulanek.
Wszechstronne wykształcenie weterynaryjne uzyskała na Uniwersytecie Justusa Liebiga w Gießen (Justus-Liebig-Universität Gießen). Zdobyła tam doświadczenie w różnych dziedzinach, takich jak medycyna małych, dużych i egzotycznych zwierząt, a także farmakologia, patologia i higiena żywności. Obecnie udziela się jako autorka, pracuje także nad własną rozprawą naukową. Jej celem jest polepszenie ochrony zwierząt przed chorobami wywoływanymi przez patogeny bakteryjne. Oprócz naukowej wiedzy weterynaryjnej, jako szczęśliwa opiekunka psa, dzieli się także własnymi doświadczeniami. Dzięki temu potrafi jeszcze lepiej zrozumieć i wyjaśnić obawy i problemy, jak również powtarzające się pytania opiekunów dotyczące zachowania i zdrowia ich zwierząt domowych.
